የናይሮቢ ሕንፃ መደርመስ ያስከተለው ጉዳት

ባለፈው ዓርብ በኬንያ ናይሮቢ ባለ ስድስት ፎቅ ሕንፃ በመደርመሱ እስከ ማክሰኞ ሚያዝያ 25 ቀን 2008 ዓ.ም. ድረስ 22 ሰዎች ሕይወታቸው ማለፉ ተሰምቷል፡፡ የተደረመሰው ሕንፃ የሚገኘው በመዲናዋ ናይሮቢ ወጣ ያለና ሁሩማ በተሰኘ ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው ዜጐች በሚኖሩበት አካባቢ ነው፡፡ ሕይወታቸውን ካጡት 22 ሰዎች የተወሰኑት ሕይወታቸው ያለፈው ሆስፒታል ደርሰው ሲሆን፣ አስከሬናቸው ከፍርስራሽ ውስጥ የወጣም መኖራቸውን የአገሪቱ የአደጋ መቆጣጠር ተቋም ኃላፊ ፒየስ ማሳይ ተናግረዋል፡፡

የኬንያ ቀይ መስቀል ግን አሁንም 60 የሚሆኑ ሰዎች የት እንደደረሱ አለመታወቁን እየገለጸ ነው፡፡ ምንም እንኳ እነዚህ 60 ሰዎች ሕንፃው በተደረመሰበት ወቅት ቤት ውስጥ ነበሩ አልነበሩም የሚለው ላይ እርግጠኛ መሆን ባይቻልም፣ የእነሱ የት እንደደረሱ አለመታወቅ አጠቃላይ የሞቱ ሰዎችን ቁጥር እንደሚጨምር እየተነገረ ነው፡፡

ማክሰኞ ከሰዓት በኋላ የወጡ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት ደግሞ የሟቾች ቁጥር ወደ 22  ከፍ ሲል፣ በዚያው ዕለት ሕንፃው ከተደረመሰ ከአራት ቀናት በኋላ የሰባት ወር ሕፃን በሕይወት ከፍርስራሽ ውስጥ መገኘቷን ዘገባዎች አመልክተዋል፡፡ የሕፃንዋን ዕድሜ በሚመለከት የተለያዩ መረጃዎች ሲኖሩ፣ መጀመሪያ ላይ በብርድ ልብስ ተጠቅልላ የተገኘችው ሕፃን የአንድ ዓመት ተኩል እንደሆነች ሪፖርት ተደርጓል፡፡ ሕፃኗ ፈሳሽ የማጣት ምልክት ቢኖርባትም፣ ይህ ነው የሚባል ጉዳት አልተገኘባትም፡፡ ለበለጠ ምርመራ ወደ ሆስፒታል ተወስዳለች፡፡

አሁንም ብዙዎች በፍርስራሽ ውስጥ ተቀብረዋል ተብሎ የሚታመን ቢሆንም፣ ሰዎችን በሕይወት የማግኘት ተስፋ ግን እየደበዘዘ ነው፡፡ የነፍስ አድን ሠራተኞችና የአካባቢው ኗሪዎች ከፍርስራሽ ሥር ሰዎችን የመፈለግ ሥራ አጠናክረው ቢቀጥሉም፣ ሁኔታዎች በጣም አስቸጋሪ ሆነዋል፡፡

150 የሚሆኑ ቤተሰቦች መኖሪያ የነበረው ሕንፃ ደረጃውን የጠበቀ አይደለም ተብሎ እንዲፈርስ ትዕዛዝ ተሰጥቶ ሳለ ባለመፍረሱ፣ ባለቤቱ በሕንፃው መደርመስ በጠፋው ሕይወት ተጠያቂ ይሆናል ተብሏል፡፡ ሕንፃው ይገኝ የነበረው ከወንዝ አቅራቢያ ሲሆን፣ ኗሪዎቹ ሕንፃውን ለቅቀው እንዲወጡ የተላለፈው ትዕዛዝም ተፈጻሚ ሳይሆን ቀርቷል፡፡

ባለፈው ቅዳሜ ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ከሁለት ዓመታት በፊት የተገነባው የዚህ ሕንፃ ባለቤት በቁጥጥር ሥር እንዲውል ትዕዛዝ ሰጥተዋል፡፡ ትዕዛዛቸውን ተከትሎ ከአንድ ቀን በኋላ ባለቤቱም ለፖሊስ እጁን ሰጥቷል፡፡

ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በኬንያ ባለሀብቶች ገንዘባቸውን ኢንቨስት እያደረጉ ያሉት በሕንፃ ግንባታ ላይ ነው፡፡ የሕንፃ ግንባታውም  በአገሪቱ እጅግ ፈጣን ሲሆን፣ ግንባታዎቹ በአብዛኛው የግንባታ መሥፈርትና ቁጥጥርን ችላ ያሉ መሆናቸውም እየተነገረ ነው፡፡

በሕንፃው መደርመስ የጠፋው ሕይወት በኬንያ ከቀናት በፊት በደረሰው የጎርፍ አደጋ የሞቱ ሰዎችን ቁጥር በድምሩ 28 አድርሶታል፡፡ የሕንፃው መደርመስ የተከሰተው በኃይለኛ ዝናብ ነው፡፡ በአገሪቱ ኃይለኛ ዝናብ መጣል ከጀመረ ሳምንታት ተቆጥረዋል፡፡ በናይሮቢ በየዓመቱ ሁለት የዝናብ ወቅቶች ሲኖሩ፣ የአሁኑ ዝናብ በዓመቱ የታየ ኃይለኛው መሆኑ ተገልጿል፡፡ ለተወሰኑ ቀናት እንደሚቀጥልም ተተንብዮአል፡፡ በሌላ በኩል የኬንያ መገናኛ ብዙኃን እንደዘገቡት፣ 135 ሰዎች ሕንፃው ከተደረመሰ በኋላ በሕይወት ከፍርስራሽ ውስጥ መውጣት ችለዋል፡፡

በናይሮቢ በተለያዩ ቦታዎች የበርካታ ሕንፃዎች መደርመስን ተከትሎ ባለፈው የአውሮፓውያን ዓመት ፕሬዚዳንት ኡሁሩ የሕንፃዎች ኦዲት እንዲደረግ ትዕዛዝ አስተላልፈው ነበር፡፡ ኦዲቱ በኢስትላንድ፣ በዜመርማን፣ በሮይሳምቡ፣ በኪሊማኒና በሌሎችም የናይሮቢ አካባቢዎች ተካሂዷል፡፡ በመጨረሻም ሪፖርቱ ለሕንፃዎች መደርመስ ምክንያት የሆነው የኮንክሪት ጥራት ችግር፣ የመሠረቶች በአግባቡ አለመጣልና ጥራት የጐደላቸው የግንባታ ግብዓቶችን መጠቀም እንደሆነ ደምድሟል፡፡

ባለፈው ሳምንት መጨረሻ ላይ ከተደረመሰው ከባለ ስድስት ፎቅ ሕንፃ በፊት የካቲት 30 ቀን 2008 ዓ.ም.፣ ግንቦት 3 ቀን 2007፣ እንዲሁም መጋቢት 24 ቀን 2007 ዓ.ም. በናይሮቢ የተደረመሱት ሕንፃዎች ከቅርብ ጊዜዎቹ ተርታ የሚጠቀሱ ናቸው፡፡

ይህው የአሁኑ ሕንፃ በተደረመሰበት ሁሩማ አካባቢ እ.ኤ.አ. በ2015 መጀመሪያ ላይ ሕንፃ ተደርምሶ አምስት ሰዎች ሕይወታቸው ሲያልፍ በርካቶች መቁሰላቸውን ዘገባዎች ያስታውሳሉ፡፡ ሳይጠናቀቁ አገልግሎት መስጠት በጀመሩ ሕንፃዎች መደርመስም ከፍተኛ ጥፋት መድረሱ ይታወቃል፡፡ ከባድ ዝናብ በጣለባቸው ጊዜያት የተደረመሱ ሕንፃዎችም ጥቂት አይደሉም፡፡

ባለፈው ዓርብ የተደረመሰው ሕንፃ ባለቤት ሳሙኤል ካራንጃ ማክሰኞ ዕለት ፍርድ ቤት እንደሚቀርቡ ተገልጿል፡፡ 119 ክፍሎች ያሉት ባለ ስድስት ፎቅ ሕንፃ ባለቤት የሆኑት ሳሙኤል ካራንጃ ሕንፃ የማከራየት ፈቃድ የላቸውም እየተባለ ነው፡፡

በናይሮቢ በደረሰው ጎርፍ 800 የሚሆኑ ቤቶች ተጐድተዋል፡፡ የኬንያ ቀይ መስቀል እንዳስታወቀው ዓርብ ዕለት ሕንፃው በተደረመሰበት ወቅት በአካባቢው የነበረው ግርግር ለነፍስ አድን ሥራ የሚያመች አልነበረም፡፡ በሌላ በኩል የኬንያ ፖሊስ የነፍስ አድን ሠራተኞች የደረሱት ዘግይተው ነበር ብሏል፡፡ ይህ የሆነው ግን ኃይለኛውን ዝናብ ተከትሎ በጎርፍ ምክንያት መንገዶች በመዘጋጋታቸው ነበር፡፡ የተደረመሰው ሕንፃ የሚገኝበት ሁሩማ የሚያደርሱ መንገዶች ጠባብ መሆን ደግሞ ሁኔታውን ይበልጥ ፈታኝ እንዳደረገው ዘገባዎች አመልክተዋል፡፡