ለአገር ህልውናና ለሕዝብ ልዕልና ሲባል ዴሞክራሲ ቅንጦት አይሁን!

ኢሕአዴግ በሥልጣን ላይ የቆየበት የሩብ ክፍለ ዘመን ጉዞ ተጠናቆ ቀጣዩ ተጀምሯል፡፡ ያለፉት 25 ዓመታት አዲስ ትውልድ የተፈጠረባቸው፣ ከአሀዳዊ ወደ ፌዴራሊዝም ሥርዓት ሽግግር ተደርጎ ጉዞው የቀጠለባቸው፣ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ለመገንባት የሚደረጉ ጥረቶች በርካታ መሰናክሎች የታዩባቸው፣ ከድህነት አረንቋ ውስጥ ለመውጣት እልህ አስጨራሽ ትግል የተካሄደባቸው፣ በፖለቲካ ኃይሎች መካከል የሚደረገው የፖለቲካ ትግል ጫፍና ጫፍ በረገጡ ተቃርኖዎች የተሞሉባቸው፣ ጭፍን ድጋፍና ተቃውሞዎች የተስተናገዱባቸው፣ ከብሔራዊ መግባባት ይልቅ ውዝግቦች የበዙባቸው፣ በሰጥቶ መቀበል መርህ መደራደር ያልተቻለባቸው፣ ወዘተ ነበሩ ተብሎ ቢገለጽ በአማካይ ሁሉንም ወገን ያስማማል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ በአገሪቱ በኢኮኖሚና በማኅበራዊ ዘርፎች በዓለም አቀፍ ሚዲያዎች ጭምር ሰፊ ሽፋን ያገኙ ስኬቶች ሲመዘገቡ፣ የዴሞክራሲና የሰብዓዊ መብት ጉዳይ ግን ተከድኖ ይብሰል ያሰኛል፡፡  ልማቱንና ዴሞክራሲን አንድ ላይ ማስኬድ ያለመቻል ችግር የአገር ሕመም ሆኗል፡፡ ለሕመሙ ፍቱን መድኃኒት ያስፈልጋል፡፡

ደርግ ተወግዶ ኢሕአዴግ አገሪቱን ከተቆጣጠረ በኋላ ከተጠራው የሽግግር ጉባዔ ጀምሮ በዚህ አገር በሁሉም ወገን የተቀነቀነው የዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ነው፡፡ በሽግግሩ ወቅት ቻርተርም ሆነ በ1987 ዓ.ም. በፀደቀው የአገሪቱ ሕገ መንግሥት፣ በኢትዮጵያ ውስጥ ዘላቂ ሰላምና ዋስትና ያለው ዴሞክራሲ እንዲሰፍን ብዙ ተብሏል፡፡ በተለይ ሕገ መንግሥቱ ሰላም ሰፍኖ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እንዲገነባ፣ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ዕድገት እንዲፋጠን፣ የራስን ዕድል በራስ ለመወሰን፣ በነፃ ፍላጎት፣ በሕግ የበላይነትና በራስ ፈቃድ ላይ የተመሠረተ አንድ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ማኅበረሰብ በጋራ ለመገንባት ቁርጠኝነት መታየቱ ተወስቷል፡፡ ዓላማውንም ከግብ ለማድረስ የግለሰብና የብሔር/ብሔረሰቦች መሠረታዊ መብቶች እንዲከበሩ፣ የፆታ እኩልነት እንዲረጋገጥ፣ ባህሎችና ሃይማኖቶች ያላንዳች ልዩነት እንዲራመዱ አስፈላጊ መሆኑ ዕምነት ተይዟል፡፡ ለዚህም በመስዋዕትነት የተገኘውን ዴሞክራሲና ሰላም ዘላቂነቱን ማረጋገጥ አስፈላጊነት ተደንግጓል፡፡ በዚህም መሠረት የሕገ መንግሥቱ መርሆዎች የሕዝብ ሉዓላዊነት፣ የሕገ መንግሥት የበላይነት፣ ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች፣ የመንግሥትና የሃይማኖት መለያየትና የመንግሥት አሠራር ተጠያቂነት መሆናቸው ይታወቃል፡፡

ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ መሠረታዊ የሆኑ ግብዓቶችን የያዘው ሕገ መንግሥት የሕጎች ሁሉ የበላይ በመሆኑ ሊከበር ይገባል፡፡ በተጨማሪም በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያገኙት የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ምሰሶዎች የሆኑት የመንግሥት በነፃና በትክክለኛ ምርጫ መለዋወጥ፣ የዜጎች ወሳኝ በሆኑ አገራዊ ጉዳዮቻቸው የሚኖራቸው ሁለገብ ተሳትፎ፣ የሁሉም ዜጎች ሰብዓዊ መብት መከበርና የሕግ የበላይነት መረጋገጥ መንግሥት አገር የሚያስተዳድርበት ሥርዓት በመሆኑ፣ የሥልጣን ምንጭ የሚሆነው ሕዝብ ነው፡፡ እንዲህ ዓይነቱን ዘለቄታዊ ሰላምና ብልፅግና የሚያመጣ ሥርዓት ለመገንባት ሁሉም ወገን የጨዋታውን ሕግ ማክበር አለበት፡፡ በሥልጣን ላይ ያለው መንግሥት ሕግ በማክበርና በማስከበር፣ ሥልጣን ለመያዝ በሰላማዊ የፖለቲካ ትግል ውስጥ ያሉት ደግሞ ለዴሞክራሲ የሚበጁ ተግባራትን ሊያከናውኑ ይገባል፡፡ ባለፉት 25 ዓመታት የተደረገው ጉዞ ሲቃኝ ግን የተገላቢጦሽ ነገሮች ይበዛሉ፡፡

ኢሕአዴግ በግንቦት 20 ድል ምክንያት በሁሉም መስኮች ተስፋ ያላትና በፈጣን የህዳሴ ጉዞ ላይ የምትገኝ አገር መፈጠሯን፣ ግንቦት 20 ከድቅድቅ ጨለማ ወደ ብርሃን ሽግግር  የተደረገበት፣ በፖለቲካዊ፣ በኢኮኖሚያዊ በማኅበራዊ ዘርፎች ሥር ነቀል ለውጦች መመዝገባቸውን ያወሳል፡፡ ዴሞክራሲም የሕዝብ ወሳኝነት፣ ተሳታፊነትና ተጠቃሚነት በእኩልነት ተግባራዊ የሚሆኑበትና በዚህ መስክም አመርቂ ውጤቶች መጨበጣቸውን ያስገነዝባል፡፡ በኢኮኖሚና በማኅበራዊ መስኮች የታዩትን ለውጦች ፈፅሞ መካድ አይቻልም፡፡ ነገር ግን በፖለቲካዊ መስክ የኢትዮጵያን ተጨባጭ ሁኔታ ለሚገነዘብ ማንም ሰው ግዙፍ ችግር ይታየዋል፡፡ ወቅቱን ጠብቆ የሚካሄድ ምርጫ መኖሩና ለቁጥር የሚያታክቱ ነገር ግን ከምርጫ ጊዜ በቀር የት እንዳሉ የማይታወቁ ፖለቲካ ፓርቲዎች መኖራቸው ለዴሞክራሲ መለኪያ ከሆነ ስህተት ነው፡፡ ሁሉም ምርጫዎች በውዝግብ መጠናቀቃቸውን፣ የሐሳብ ብዝኃነት ባለበት አገር ውስጥ የአንድ ፓርቲ ፍፁም የበላይነት መኖሩን አምኖ የማስተካከያ ዕርምጃ መውሰድ ይበጃል፡፡ የመልካም አስተዳደር ዕጦትና የሙስና መንሰራፋት፣ እንዲሁም የፍትሕ መጓደል የሥርዓቱ አደጋ መሆን የቻሉት እኮ ዴሞክራሲ በፅኑ በመታመሙ ነው፡፡ እነዚህ ለአገር ጭምር አደጋ የሆኑ ነገሮችን ተሸክሞ ዴሞክራሲና ሰብዓዊ መብቶች ተከብረዋል ማለት አይቻልም፡፡ በተቃውሞ ጎራ ያሉ ወገኖች የፖለቲካ ምኅዳሩ ጠቧቸው ሰላማዊ የፖለቲካ ትግሉ እየተበላሸ እንዴት ዴሞክራሲ አለ ይባላል? ባለፉት 25 ዓመታት በዴሞክራሲ ተምሳሌት መሆን የሚያስችል ሥራ ባለመከናወኑ ምክንያት ብቻ ጽንፍ የረገጡ ጥላቻዎች ናቸው አየሩን የሞሉት፡፡  

በአገሪቱ ብዝኃነት እየተከበረ ነው ሲባል ማንነትን በተመለከተ እንደሆነ ግልጽ ነው፡፡ በሕገ መንግሥቱ መሠረት የፌዴራላዊ ሥርዓት ተመሥርቶ የማንነት ብዝኃነት መከበሩ መልካም ነው፡፡ ያስመሰግናል፡፡  ነገር ግን የሐሳብ ብዝኃነት ካልተከበረ ግማሽ ጎፈሬ ግማሽ ልጩ ይሆናል፡፡ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት፣ በነፃነት የመደራጀት፣ በነፃነት የሚፈልጉትን መደገፍ ወይም መቃወም፣ ወዘተ ሲከበር ብዝኃነት ሙሉ ይሆናል፡፡ የአንድ ወገን ድምፅ ብቻ ከመጠን በላይ እየተሰማ ሌላው ሲታፈን፣ የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን የሁሉንም ድምፅ ማስተጋባት ሲሳናቸው፣ ገዥውን ፓርቲ መቃወም ለእንግልትና ለእስራት ሲዳርግ፣ ወዘተ ስለብዝኃነትም ሆነ ስለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ መናገር ይከብዳል፡፡ በዴሞክራሲና በሰብዓዊ መብት ጉዳዮች በተለይ በዓለም አቀፍ ደረጃ ወቀሳ ሲሰነዘር ከማስተባበል ወይም ደግሞ  በሒደት ይሻላል እየተባለ ባለህበት እርገጥ ከማለት ይልቅ፣ በሕጉ መሠረት ኃላፊነትን መወጣት ይጠቅም ነበር፡፡ አገሪቱ በኢኮኖሚ ዕድገት ጅማሬ ያሳየችው እመርታ በፖለቲካው መስክ መታየት ካልቻለ የባለቤትነት ስሜት ይጠፋል፡፡ ለሰላምና ለመረጋጋት ጠንቅ ይሆናል፡፡  ከሀብቱም ሆነ ከሚገኘው ፍሬ በአግባቡ ተጠቃሚ ያልሆነ ወገን ሰላም ያደፈርሳል፡፡ ይኼ በተደጋጋሚ የተባለ ስለሆነ ለማስታወስ ያህል ነው፡፡

በተቃውሞው ጎራ ራሳቸውን የቻሉ የሚታዩ ችግሮች አሉ፡፡ አንደኛው በገዥው ፓርቲ ጫና የሚደርሰው ሲሆን፣ ሁለተኛው ከገዛ ራሳቸው ውስጥ የሚመነጨው ነው፡፡ በገዥው ፓርቲ ጫና ላይ ብዙ ስለተባለ የገዛ ራሳቸው ችግር ላይ ሲተኮር በጣም የሚያሳዝኑ ጉዳዮች አሉ፡፡ ብዙ ጊዜ የውስጥ ችግሮቻቸውን ከማመን ይልቅ ወደ ውጭ የመግፋት አባዜ አለባቸው፡፡ ለዚህ ችግራቸው በዋነኝነት የሚጠቀሱት መሠረታዊ የሆኑ የአደረጃጀት ዕውቀቶች አለመኖር፣ ግልጽ የሆነ ርዕዮተ ዓለማዊ አቋም አለመታወቅ፣ ለፓርቲ ፖለቲካ ትግል የተዘጋጀ ሥነ ልቦና አለመኖር፣ ብሶት ስላገናኛቸው ብቻ የማይመሳሰሉት ጭምር መቧደን፣ ሕዝብ ዘንድ ሊያደርሳቸው የሚችል አሳማኝ አጀንዳ  አለመቅረፅ፣ ከጊዜው ጋር የሚራመድ ታክቲክና ስትራቴጂ አለመኖር፣ የአባላትንና የደጋፊዎችን ንቃተ ህሊና አለማሳደግ፣ የክስተቶች ውጤት የሆኑ ችግሮችን እያራገቡ ብቻ መንጎድ፣ የፋይናንስ ችግርና የመሳሰሉት ይጠቀሳሉ፡፡ ጠንካራ ተቃዋሚ ፓርቲ ሆኖ ከመታገል ይልቅ እንደ መንደር ሱቅ ተበታትነው ሊደግፉዋቸው የሚችሉ የኅብረተሰብ ክፍሎችን ግራ ያጋባሉ፡፡ የግለሰቦች ማናለብኝነት የተፀናወተው ግትርነት ሰለባም ናቸው፡፡ ልዩነቶቻቸውን አቻችለው ተጠናክረው እንደ መውጣት በግለሰቦች ሽኩቻ ምክንያት እየተናናቁ ይፈረካከሳሉ፡፡ የሐሳብ ልዩነቶችን ለማስተናገድ በጥሩ ዴሞክራሲያዊ ቁመና ላይ ስለማይገኙ፣ ከድርድር ይልቅ ጭፍንነት ለፈጠረው ጥላቻ ራሳቸውን በማስገዛታቸው ለፖለቲካው ምኅዳር መጥበብና መበላሸት የራሳቸው እጅ አለበት፡፡ በሰላማዊ የፖለቲካ ትግል ውስጥ ግን እያሉ እዚህም እዚያም ሲረግጡ ይታያሉ፡፡ አሮጌውንና ጊዜ ያለፈበትን አስተሳሰብ ከአዲሱ ጋር እያቀላቀሉ ይወዛገባሉ፡፡ የውስጠ ዴሞክራሲ ችግር ስላለባቸው ልዩነት ሲፈጠር ለጠብና ለመለያየት ይፈጥናሉ፡፡ ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች ፈርሰው እንደገና ካልተሠሩ፣ ወይም ለሥልጡን የፖለቲካ ትግል ራሳቸውን አስተካክለው ካልቀረቡ ዴሞክራሲን ለማግኘት ሌላ ክፍለ ዘመን መጠበቅ ሊኖርባቸው ነው፡፡ ይኼም የዴሞክራሲ ፍለጋው ሌላ ራስ ምታት ነው፡፡

ያለፉት 25 ዓመታት የአገሪቱ የዴሞክራሲ ፍለጋ ጉዞ ዋነኛ መሰናክል፣ ላለፉት 50 ዓመታት የፖለቲካ ልሂቃኑ ያከናወኑት ዕርምት የጎደለው ፅንፈኝነት ነው፡፡ ዴሞክራሲ የሐሳብ ገበያ መሆን ሲገባው እዚህ አገር ልዩነትን በሰላማዊ መንገድ ለማንፀባረቅ አልተቻለም፡፡ መሀል መንገድ ድረስ መጥቶ ከመደራደር ይልቅ አጉል ጉራና ድንፋታ ይበዛል፡፡ ዜጎች የፈለጉትን ወገን የመደገፍ ወይም የመቃወም መብታቸው እየተጎነተለ ‹‹ጀግና›› እና ‹‹ባንዳ›› መባባል፣ ለፈለጉት ፓርቲ ድጋፍ መስጠትም ሆነ ተቃውሞ መብት መሆኑ እየተዘነጋ በጥላቻ መዘላለፍና ማንነትን ማዋረድ፣ አለፍ ሲልም ኃይል ለመጠቀም መሞከር የተበላሸው የአገሪቱ ፖለቲካ መገለጫ ነው፡፡  ለአዲሱ ትውልድ አርዓያነት የጎደላቸው ፀረ ዴሞክራሲ ተግባራት በስፋት ይታያሉ፡፡ ሐሳብን በነፃነት የመግለጽም ሆነ የመሳሰሉትን አቋም ማራመድ ተፈጥሯዊና በሕገ መንግሥቱ ዋስትና ያገኘ መብት ከሆነ ጥላቻውንና ፍረጃውን ምን አመጣው? ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት የሚገነባው በሕዝብ ነፃ ተሳትፎና ፍላጎት መሆኑ እየታወቀ ለሕዝብ ብያኔ ራስን በፈቃደኝነት ማቅረብ ለምን ያቅታል? እነ ደርግና ኢሕአፓ በተፋጁበት መንገድ እያሰቡ እንዴት ዴሞክራሲ ይገነባል? በሰጥቶ መቀበል መርህ ላይ በመመሥረት ድርድር አድርጎ ብሔራዊ መግባባት መፍጠር ሲቻል ለምን ኋላቀር አስተሳሰብ የበላይነቱን ይይዛል? አንዱ በሌላው ላይ እያሳበበ ከኃላፊነት ከመሸሽ ይልቅ ለድርድር የሚያመቹ መደላደሎች እንዲፈጠሩ ለምን ትግል አይደረግም? ሕዝብን የሚያከብርና ለሕዝብ ፍላጎት ራሱን የሚያስገዛ ማንኛውም ፓርቲ ለዴሞክራሲ መርሆዎች መገዛት አለበት፡፡ ተወደደም ተጠላም የሐሳብ ብዝኃነት በሌለበት ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ስለማይገነባ፣ ለአገር ህልውናና ለሕዝብ ልዕልና ሲባል ዴሞክራሲ ቅንጦት አይሁን!